Als je niet tot bloei komt, ligt het misschien aan de context
In dit artikel:
Mark zit tegenover de verteller, nog in jas, handen om een onaangeroerde koffie; een jaar eerder droeg hij grote bouwprojecten, nu is hij teruggeworpen en klein. Opgroei in een dorp en een schoolplein waar gevoeligheid geen plek had, hard schreeuwende jongens en een constante waakzaamheid hebben hem gevormd. Tijdens zijn eerste studie bouwkunde raakte hij vast en concludeerde dat er iets mis met hem was: „Ik ben te neurotisch voor dit vak”, zegt hij. Later vond hij als assistent op een klein, rustig bureau wél rust en waardering; zijn scherpe observaties — over licht, ruimte en veiligheid — werden daar benut en hij rondde zijn studie cum laude af. Bij een nieuwe, prestigieuze werkgever keert de koude, competitieve sfeer terug en met die omgeving loopt zijn gevoelige systeem weer vast.
De auteur gebruikt de metafoor van paardenbloemen en orchideeën om verschillende gevoeligheden te schetsen: paardenbloemen groeien vrijwel overal, orchideeën bloeien alleen in geschikte omstandigheden. Dit sluit aan bij het concept differential susceptibility van Belsky en Boyce: sommige mensen reageren sterk op hun omgeving — ze bloeien in veilige, ondersteunende situaties en lopen vast onder stress. Biologisch gezien kan dat betekenen dat het beloningssysteem (dopamine) sterk reageert op veiligheid en dat stresssystemen snel alarm slaan, waardoor aandacht en prestaties uiteenlopen afhankelijk van de context.
Belangrijk punt: de kwetsbaarheid van mensen als Mark is geen defect maar een teken van gevoeligheid voor de omgeving. In een geschikte werkomgeving kunnen zulke mensen uitblinken; in een vijandige setting zien ze hun capaciteiten verdwijnen. Mark zelf lijkt dit te ervaren wanneer hij na het gesprek zegt: „Dus ik ben niet defect.” De schrijver, Bernard Maarsingh — psycholoog en innovator die psychologie en breinkennis koppelt aan ICT en VR — onderstreept dat de oplossing niet is dat gevoelige mensen zich aanpassen tot ze minder voelen, maar dat zij grond nodig hebben waarin ze kunnen bloeien. Voor werkgevers en teams betekent dit: creëer veiligheid en erken dat verschillende mensen andere omgevingen nodig hebben om optimaal te functioneren.