Als je alleen wind mee wil, heb je in de lokale politiek niets te zoeken | LC commentaar
In dit artikel:
In Noardeast-Fryslân escaleert een lokale stoelendans rond de vestiging van een asielzoekerscentrum (azc), waarbij populistische retoriek volksopvattingen verwart met bestuurlijke mogelijkheden. De nieuw gevormde Liberaal Noardeast-Fryslân (LNF) voerde de recente verkiezingen expliciet als een anti-azc-campagne en suggereerde dat stemmen op hen de komst van een azc zou blokkeren. Dat is misleidend: de zogenoemde spreidingswet en de landelijke taakstelling maken dat gemeenten weinig ruimte hebben om zo’n besluit zelfstandig te dwarsbomen; het COA had eerder aangegeven een 250-beddenlocatie te willen.
De controverse speelt al sinds 2023. Een eerdere coalitie (FNP, S!N, Gemeentebelangen) peilde gemeentelijke steun en kreeg vooral weerstand tegen een azc. Politieke verschuivingen volgden: S!N zocht samenwerking met CDA en ChristenUnie, terwijl FNP en Gemeentebelangen samen met LNF en VVD tegen de plannen agendeerden, waarna S!N de coalitie verliet. Bij de kabbelende formatie kreeg oud-burgemeester Harry Oosterman de taak om de verhoudingen te ordenen; in zijn verslag signaleerde hij grote meningsverschillen over de uitvoering van de wet.
Vooral de FNP trekt de aandacht door een dubbelzinnige houding: ze zegt statushouders wél te willen huisvesten maar tegen asielzoekerscentra te zijn en weigert in coalitie te stappen met partijen die het azc steunen. Dat staat haaks op het principe dat naleving van wetgeving geen politieke voorkeur is, en ook op het landelijke FNP-programma dat inkadering van spreiding op solidariteit inzet. Lokale FNP-communicatie richtte zich vooral op breed bouwen en gemeenschapskracht, niet expliciet op het azc-dossier.
Positief zijn Gemeentebelangen en VVD, die, ondanks terughoudendheid, erkenden dat de spreidingswet gevolgd moet worden. Met CDA, S!N en ChristenUnie werken zij aan een vijfpartijencoalitie die de wettelijke verplichtingen wil uitvoeren. De zaak illustreert hoe lokaal populisme kan profiteren van onduidelijkheid over bevoegdheden — en dat daadwerkelijke solidariteit vaak komt van partijen die bestuurlijke realiteit boven electoraal rumoer plaatsen.