Als het gaat om groene stroom kunnen burgers en bedrijven wat van elkaar leren
In dit artikel:
De overgang naar meer wind- en zonne-energie brengt onvermijdelijke prijs- en aanbodfluctuaties met zich mee. Volgens Sybrand Frietema de Vries vraagt dat van zowel burgers als bedrijven andere manieren van plannen en samenwerken. Individuele huiseigenaren met zonnepanelen merken vaak nadeel van variabele stroomprijzen, maar collectieve opwek en gedeeld verbruik door bijvoorbeeld energiecoöperaties kan die nadelen verzachten en flexibiliteit opleveren.
Bedrijven hebben al jaren ervaring met het afstemmen van productie op beschikbaarheid en kosten van energie en op beperkte netcapaciteit. Die bedrijfscultuur — processen verschuiven naar momenten met meer of goedkopere stroom — is een les die particulieren nodig hebben wanneer zij elektrificeren (denk aan auto’s en gasloze woningen). Andersom kunnen bedrijven leren van burgerinitiatieven in Friesland, waar dorpsmolens en coöperaties laten zien dat gezamenlijk organiseren en beheren van projecten werkt en maatschappelijke daadkracht levert.
Een knelpunt is de schaarste aan netcapaciteit in Fryslân: bedrijventerreinen kunnen niet worden afgebouwd en bestaande ondernemingen stuiten op uitbreidingslimieten. Pilots met zogenaamde energiehubs laten zien dat bedrijven op een terrein duurzame opwek en opslag kunnen delen — batterijen, warmteopslag of waterstofproductie — waardoor meer activiteit past binnen hetzelfde overbelaste netwerk en het bovenliggende net wordt ontlast.
Voor succesvolle uitvoering is bestuurlijke regie en praktische begeleiding nodig. Frietema de Vries pleit voor het aanstellen van ervaren projectleiders die ondernemers bij elkaar brengen en teams van experts leveren op het gebied van organisatievorming, netcongestie, energiecontracten en juridische vraagstukken. Vertrouwen dat overheden niet alleen meedenken maar ook kunnen helpen met uitvoering is cruciaal. Dat vraagt bovendien dat Friese overheden weer over voldoende energie-expertise beschikken — iets wat volgens de auteur sinds de verkoop van het Provinciaal Elektriciteitsbedrijf Friesland aan Vattenfall ontbreekt.
Kortom: gedeelde opwek, slimme conversie en gerichte overheidscoördinatie kunnen de beperkingen van het net verminderen en ruimte bieden voor verdere verduurzaming van bedrijvigheid in Fryslân.