Alles veranderde in de huisartsenzorg, maar plattelandsarts Bergwerff bleef dokteren in plaats van managen
In dit artikel:
Herman Bergwerff (74) draagt na bijna vier decennia het stokje over van zijn huisartsenpraktijk in Winsum. Hij nam de praktijk van dokter Mauser over in 1988, toen die hem verzekerde dat er niets zou veranderen. Niets bleek minder waar: wat ooit een eenmanspraktijk aan huis in Baard was, is uitgegroeid tot een gezondheidsbedrijf met vestigingen in Winsum (2007) en Mantgum (2014), veertien vaste medewerkers en tal van externe samenwerkingspartners. Per 1 juli neemt dokter Maarten van Woelderen‑Hoekstra (41) uit Leeuwarden de praktijk in Winsum over; op 3 juli neemt Bergwerff officieel afscheid van zijn patiënten.
Bergwerff is in de regio een bekend gezicht — onder meer vanwege zijn klassieke Citroën DS — en staat bekend om zijn persoonlijke band met patiënten. Toen hij in 1988 begon, had hij één assistente; in de loop van de jaren kwamen er apotheek- en doktersassistentes, praktijkondersteuners en een praktijkmanager bij. Die groei was niet louter volgroeien: de inhoud van het huisartsenvak veranderde ingrijpend. Veel taken van de tweede lijn kommen nu naar de eerste lijn, zoals jeugd-ggz, diabeteszorg en intensieve ouderenzorg. Tegelijkertijd verdwenen rollen zoals consultatiebureau‑werk, schouwartsfuncties, acute opvang bij ongevallen en het begeleiden van bevallingen (die hij rond 2008/2009 definitief overdroeg). De focus verschoof van puur behandelen naar preventie en begeleiding van chronische zorg.
De organisatie van de praktijk veranderde evenzeer. Waar vroeger één huisarts grootendeels alles zelf deed, vereisen moderne eisen en contracten met tientallen zorgverzekeraars veel meer management en administratie. De opkomst van medische ICT rond de eeuwwisseling, groeiende verantwoordingseisen en controlemechanismen maakten administratie omvangrijk en complex. Bergwerff zegt dat het vak daardoor deels is gaan draaien om toetsen en afvinklijstjes, terwijl veel huisartswerk nog steeds gebaseerd is op gevoel en onzekerheid: het not‑of‑niet‑goed‑gevoel bij een patiënt kan beslissend zijn.
Die ontwikkeling maakt praktijkhouderschap minder aantrekkelijk voor jongere artsen. Veel nieuwe huisartsen kiezen voor loondienst of parttime waarneming en werken minder vaak fulltime. Bergwerff worstelde daarom ruim tien jaar met de vraag wie zijn opvolger zou worden; zonder opvolger had hij de praktijk op 1 april 2026 moeten sluiten, waardoor circa 3.350 patiënten zonder vaste huisarts zouden komen te zitten. Na vergeefse gesprekken met zorgverzekeraars en zelfs een (semi‑)commerciële partij die terugtrok, kwam de doorbraak voort uit een ontmoeting op een congres met Van Woelderen. Die klik leidde tot gesprekken en uiteindelijk tot de overname van de vestiging in Winsum — inclusief apotheek en vertrouwd personeel — door Van Woelderen, die praktijkhouder wilde worden om continuïteit en zijn eigen visies op zorg te kunnen realiseren.
In de praktijk in Winsum heerst optimisme over de doorstart. Medewerkers benadrukken het belang van herkenning en continuïteit: patiënten waarderen het dat de apotheekdirect aan de praktijk verbonden is en dat vaste gezichten hen kennen. Voor Bergwerff betekende het kunnen aantrekken van administratief personeel dat hij vooral “kon dokteren” in plaats van te managen — iets wat hij altijd heeft gekoesterd. Zijn vrouw Aukje speelde een sleutelrol in het gezin en de praktijk, waardoor hij ook onregelmatig oproepbaar kon zijn.
Na de overdracht staat voor Bergwerff een andere fase van zijn leven open. Zijn vier kinderen zijn uitgewaaierd, met uiteenlopende carrières (onder meer een zoon huisarts op Schiermonnikoog). Hij blijft in Baard wonen, waar hij zich thuis voelt tussen zijn patiënten. Loslaten zal de grootste uitdaging worden: hij is decennialang verweven geweest met het leven van veel dorpsbewoners. De muren van de praktijk tonen kunst van patiënten en in zijn woning bewaart hij een lange verzameling ingebonden edities van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde vanaf 1898 — symbolen van een leven gewijd aan de zorg.
Kortom: het verhaal van Bergwerff illustreert grote landelijke trends in de huisartsenzorg: opschaling van praktijken, verschuiving van taken naar de eerste lijn, groeiende administratieve druk en problemen met opvolging. De overdracht naar Van Woelderen biedt lokaal het gewenste behoud van continuïteit en vertrouwde gezichten in een tijd waarin zulke overgangen steeds lastiger zijn.