Al je eten van één boerderij halen: dat is het doel van deze nieuwe boerderij bij Leeuwarden
In dit artikel:
De coöperatie Gemeenschapsboerderijen Fryslân wil één plek in Friesland creëren waar consumenten vrijwel al hun voedsel direct kunnen afnemen: een grootschalige, duurzame gemeenschapsboerderij van zo’n veertig hectare die functioneert als een enorme pluktuin en verwerkingslocatie voor brood, conserven en zuivel. Initiatiefnemer Sietze Schukking, met een lange betrokkenheid bij natuurinclusieve landbouw, en mede-bestuurslid Johannes Lankester zetten deze volgende stap voortbouwend op kleinschalige projecten zoals pluktuin Us Hôf.
Het plan combineert akkerbouw (ongeveer 35 hectare lichte klei gewenst) met weidegrond voor melk- of vleesvee (circa 30 hectare; veen of zware klei kan ook), zodat mest en voer binnen de eigen kringloop blijven. Producten die niet lokaal te verbouwen zijn—zoals koffie en citrus—zullen naar eigen zeggen verantwoord worden ingekocht. De coöperatie kijkt naar locaties rond Leeuwarden en Sneek; bij Sneek is samenwerking mogelijk met stadsboerderij De Sibbe die Lankester sinds 2016 runt.
Grotere voorbeelden bestaan al: Lenteland heeft een gemeenschapsboerderij van 45 hectare bij Lochem, en het Duitse Kattendorfer Hof is met honderden hectares nog een stap verder. De Friese ambitie is kleiner maar bedoeld als eerste grootschalige gemeenschapsboerderij in de provincie. De coöperatie, opgericht begin 2025 na anderhalf jaar voorbereiding, telt vijftien leden en heeft ongeveer tachtig geïnteresseerden als toekomstige deelnemers; het uiteindelijke doel is rond de vierhonderd leden.
De zoektocht naar grond liep tegen een harde realiteit aan: een veelbelovende locatie bij Wergea viel hen afgelopen voorjaar uit handen toen een partij met contant kapitaal de grond overnam. Dat illustreert een belangrijke bottleneck: coöperatief en ledenkapitaal hebben vaak niet de snelheid of liquiditeit van commerciële kopers. De organisatie richt zich nu actief op bedrijven zonder opvolger die willen verkopen of verpachten.
Ook bestuurlijke hobbels spelen mee: voor realisatie is een Omgevingsvergunning nodig en de plek moet passen binnen de interpretatie van ‘brede landbouw’, omdat de boerderij ook recreatieve en educatieve functies wil vervullen. Ondanks de uitdagingen ziet de coöperatie gemeenschapslandbouw als een schaalbare manier om lokaal, biologisch en circulair voedsel te organiseren en consumenten mede-eigenaar te maken van hun voedselvoorziening.