Actie bonden begrijpelijk, maar wel te vroeg

In dit artikel:

FNV, CNV en VCP hebben het kabinet-Jetten ultimatum gesteld: terugtrekking van voorgenomen wijzigingen in sociale zekerheid (onder meer AOW, WW en WIA) vóór 30 mei, anders volgen acties. Het kabinet had juist op constructief overleg gehoopt, maar de harde eis laat weinig ruimte voor onderhandeling en is een tegenvaller voor het minderheidsbestuur.

Belangrijk is dat het coalitieakkoord niet als definitief beleidsplan geldt maar als uitgangspunt; het kabinet beschikt niet over een stabiele parlementaire meerderheid en is daardoor afhankelijk van steun uit de oppositie. Die kwetsbaarheid dwingt tot terughoudendheid, ondanks dat het akkoord ingrijpende voorstellen bevatte. Zo werd de verhoging van de AOW-leeftijd al door een meerderheid in de Eerste Kamer geblokkeerd op initiatief van de GroenLinks/PvdA-fractie — juist de fractie die het kabinet in beide kamers mogelijk zou kunnen dragen en nauw samenwerkt met de vakbeweging.

De vraag is in hoeverre het vakbondsverzet de hele financiële onderbouwing van het kabinet raakt. Mogelijk valt dat mee: veel maatregelen staan op lange termijn gepland (de WIA-plannen rond 2030, de AOW nog later), waardoor er tijd is om draagvlak te zoeken. Bovendien staat er volgend jaar een nieuwe Eerste Kamerverkiezing op de agenda, waardoor de parlementaire verhoudingen kunnen veranderen.

Ook speelt dat de kabinetsvoorstellen vaak vaag zijn — eerder intenties dan uitgewerkte maatregelen. Het kabinet wil vooral de instroom in de WIA terugdringen, een doel waar vakbonden zich ook in kunnen vinden. Als sociale organisaties met eigen, realistische alternatieven komen die hetzelfde resultaat bereiken, wordt het moeilijk voor het kabinet die voorstellen te negeren.

Kortom: de dreiging van landelijke acties is krachtig van toon, maar wellicht voorbarig. De vakbonden zouden hun invloed beter benutten door niet alleen “niet zo” te roepen, maar ook concreet aan te bieden hoe het wél socialer en werkbaar kan.