45 Friese hoogwatercircuits in acute nood. Direct risico voor honderden huizen

In dit artikel:

In Friesland verkeren 45 van de 771 hoogwatercircuits in acute problemen, en dat kan direct gevolgen hebben voor honderden woningen. Een van de meest kwetsbare systemen ligt in Munnekeburen, waar 654 inwoners afhankelijk zijn van één langgerekt circuit dat de bodem vochtig moet houden en zo houten funderingen beschermt tegen paalrot en verzakking.

Medewerkers van grondverzetbedrijf Brandsma leggen daar een nieuwe duiker aan om extra water aan te voeren. Volgens Wetterskip Fryslân is juist in de zomer vaak te weinig water beschikbaar, mede door verstopte of te kleine verbindingen, begroeiing en de uitdrogende omgeving. Het waterschap doet onderzoek naar alle kwetsbare circuits omdat droogval in veengebieden grote schade kan veroorzaken aan huizen op houten palen.

De meeste problemen ontstaan doordat deze watergangen hoger liggen dan het omliggende land, dat door bodemdaling steeds verder zakt. Hoogwatercircuits zijn daarmee een overblijfsel van een ouder landschap, ontstaan in een tijd van ruilverkaveling en intensieve ontwatering die de landbouw verbeterden, maar tegelijk de veenbodem lieten inklinken. In de Groote Veenpolder ligt het land inmiddels zo laag dat koeien er rondlopen op ongeveer drie meter onder NAP.

Waterschapsbestuurder Remco van Maurik zegt dat het systeem in stand houden niet altijd vanzelfsprekend is, maar dat de overheid inwoners nu eenmaal moet helpen waar de functie van het gebied dat vraagt. Tegelijk erkent hij dat op langere termijn lastige keuzes nodig kunnen zijn, bijvoorbeeld meer vernatting van veengebieden om verdere daling en veenoxidatie te remmen.

De rijksoverheid heeft wel geld uitgetrokken voor het funderingsprobleem, maar dat gaat vooral naar kennisontwikkeling en pilots, niet naar directe reparaties. Friesland gebruikt een deel van die steun voor experimenten en een datasysteem. Volgens Van Maurik moet Den Haag uiteindelijk meer verantwoordelijkheid nemen, omdat de huidige problemen mede voortkomen uit beleid van de overheid zelf.