45 Friese hoogwatercircuits in acute nood. Direct risico voor duizenden huizen

In dit artikel:

In Friesland verkeren 45 van de 771 zogenoemde hoogwatercircuits in acute staat van verval. Die waterstelsels beschermen in totaal duizenden woningen tegen schade door verdroging van de ondergrond, maar raken op veel plekken verstopt, lek of vallen droog. Vooral in Munnekeburen, waar 654 inwoners afhankelijk zijn van één langgerekt circuit, is de situatie nijpend: daar moet het waterpeil hoog genoeg blijven om houten funderingen vochtig te houden en paalrot te voorkomen.

Medewerkers van Wetterskip Fryslân en grondverzetbedrijf Brandsma werken er aan een nieuwe duiker om extra water aan te voeren. Volgens rayonbeheerder Sjerp Jan Heeres is dat in de zomer extra lastig, doordat inlaten te klein zijn, er te weinig regenwater beschikbaar is en begroeiing de afvoer belemmert. Als de systemen uitvallen, kunnen huizen verzakken en scheuren.

Uit onderzoek van Wetterskip Fryslân blijkt dat de problemen breder spelen: veel circuits liggen hoger dan het omliggende land, waardoor water wegzakt door bodemdaling. Dat is een gevolg van decennia van ruilverkaveling, ontwatering en intensieve landbouw, waardoor het veen inklinkt en verder daalt. Bestuurder Remco van Maurik vraagt zich af of het systeem in zijn huidige vorm nog houdbaar is, maar wijst erop dat het waterschap vooral moet uitvoeren wat de functie van het gebied vraagt.

De echte oplossing ligt volgens hem in politieke keuzes over de inrichting van het land, bijvoorbeeld door de polder natter te maken en de functie van het gebied te veranderen. Daarvoor is echter rijksbeleid nodig. Den Haag stelt wel geld beschikbaar voor de funderingsproblematiek, maar vooral voor onderzoek en leertrajecten, niet voor directe reparaties. Friesland krijgt hiervan 2 miljoen euro voor enkele pilots. Wetterskip Fryslân gebruikt dat onder meer voor een datasysteem en een leerprogramma over hoogwatercircuits, met als doel ook het Rijk tot actie te bewegen.