28.000 kinderen moeten het jaarlijks 'zonder' ouder doen, omdat papa of mama in de gevangenis zit. Dit plan verbetert de band
In dit artikel:
Simon Venema (lectoraat Verslavingskunde en Forensische Zorg, Hanzehogeschool) heeft samen met Petrick Glasbergen en Eric Blaauw de handreiking Gezinsgericht werken in detentie geschreven. Het doel is om op landelijk niveau vast te leggen hoe gevangenissen systematisch aandacht kunnen geven aan het ouderschap en het welzijn van kinderen van gedetineerden, zodat negatieve gevolgen voor die kinderen in de toekomst worden beperkt.
De handreiking is tot stand gekomen in samenwerking met penitentiaire inrichtingen in Veenhuizen, Leeuwarden, Almelo en Zaanstad en is gebaseerd op meer dan honderd interviews met ouders in detentie, hun kinderen, achterblijvende gezinsleden en professionals van DJI en ketenpartners, plus wetenschappelijke literatuur. Jaarlijks gaat het in Nederland om ongeveer 28.000 kinderen van wie een ouder enige tijd in detentie zit; Venema wijst op risico’s zoals schaamte, leerachterstanden en een verhoogde kans op later crimineel gedrag.
Kern van de aanpak is dat het belang en de veiligheid van het kind leidend zijn: waar het veilig kan, moeten banden tussen ouder en kind worden versterkt; waar nodig moet de focus liggen op beschermende maatregelen. Praktische voorstellen omvatten kindvriendelijke faciliteiten in alle PI’s, gerichte activiteiten en trainingen voor ouders (bijvoorbeeld vadersgroepjes en ouder-kinddagen zoals die in Leeuwarden plaatsvinden), en opleiding van medewerkers zodat gezinsgericht werken deel wordt van de standaardwerkwijze. Twee locaties hebben inmiddels speciale vadervleugels; Veenhuizen wordt vaak genoemd als voortrekker.
Venema benadrukt dat gevangenissen dit niet alleen kunnen: gemeenten en andere sociale partners moeten bij detentie direct beoordelen of er een gezinssituatie is en welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn, bijvoorbeeld bij huiselijk geweld of stalking. De handreiking wordt verspreid onder alle gevangenisdirecties en het DJI-hoofdkantoor; met politieke steun wil men Nederland tot een koploper in Europa maken op dit terrein. Marieke Meinderts (plaatsvervangend directeur PI Leeuwarden) noemt samenwerking met gemeenten en zorg- en veiligheidshuizen noodzakelijk om de aanpak structureel te verankeren.